Maider

Gerra hotza terminoak 1945 eta 1989 bitarteko nazioarteko arremanak zeaztu ditu.

Bigarren gerraren mundu gerraren ondoren, bi superpotentziak hau da estatu batuak eta sobietar batasuna etengabeko tentzio dinamikan sartu ziren. Handik gutxira tentzio hori mundu guztira sabaldu zen.

Estatu Departamentuareren laguntzarekin, atzerraratutako kubatar batzuk Cochinos Badian lehorreratu ziren Fidel Castro agintetik kentzeko asmoz. 1962an, sobietarrak Estau Batatuen erdi- erdira seinalatzen zuten misilak ipintzen hasi ziren suban. Lehenbiziko aldiz, sobietarren base nuklesrrak Estatu Batuetatik 10kilometrora zeuden. Estatu Batuetako segurtasun kontzeiluko nazionak hiru aukera aztertu zituen: bonbardatzea, lehorreratzea edo uhartea blokeatzea. Bi superpotentzien arteko harremanak tentsiorik gorenera iritis ziren. Azkenean, Krustxevek atzera egin eta kubara armada nucleares beteta zioazen gerriontziei itzultzeko agindua eman zien. Agerian gelditu zen behar beharrezkoa zela Sobietar Batasuna eta Estatu Batuek elkar ulertzea. Washgintonen eta Moskuren arteko telefono gorri esaguna ezarri zuten bi superpotentzietako buruzagien arteko komunikazio sistema zuzena, krisi egoerei irtenbide negoziatuak aurkitzeko.

Ondorio lez 1985ean milkhaiko Gorbatxov Sobietar batasuneko presidente izendatu zuten. Estatu batuekiko elkarrizketa politika sustatu zuen. Sobietar Batasunak hirugarren mundua utsi zuen eta 1989an, armada atera zuen Afganistandik goi bilera baten bidez, Txinarekiko harremanak normalizatu zituzten.

Gerra hotza terminoak 1945 eta 1989 bitarteko nazioarteko arremanak zeaztu ditu.

Bigarren gerraren mundu gerraren ondoren, bi superpotentziak hau da estatu batuak eta sobietar batasuna etengabeko tentzio dinamikan sartu ziren. Handik gutxira tentzio hori mundu guztira sabaldu zen.

Ipar atlántico tratatua nato 1949an sortutako aliantza militarra da estatu batuek aliantza gehiago sustatu zituen munduko beste zenbait tokitan 1947an Rio de Janeiroko Ituna sinatu zutebn Latinoamerikako estatuekin; 1954an asiako hego-ekialdeko ituna (OTASE) eta 1955an Bagdakeko Ituna (CENTO).

Bi aldeko akordioak ere egin ziren, sistema milirarra osabeko bereziki Ozeano Bareko aldean. Garrantzitsuenak Hegoaldeko Korearekin (1953), taqiwanekin (19549 eta japoniarekin (1961) sinatu ziren.

Itun haiei Ester, Estatu Batuek Sobietar Batasunaren aurkako base militarrak eraiki ahal izan zituzten mundu osoan zehar, eta nazioarte  mailako  Itsasoko zirkulazioaren bilbide nagusiak kontrolatu.

Varsobiako Ituna bloke komunistaren alinantza militarra zen.Lehen fase horretan, sobieta botasuna estatu batuak baino ahulagoa zen bai ekonomikoki bai militarki.Sesb eta Europako ekialdeko estatuek sortu 1955ean.Jaltako eta Postdameko itunetan, Alemania militarki okupatuz eta lau aldetan zatituz. (Frantzia, Britania Handia Estatu Batuak eta Sesb).Aliatuen kontrol batzorde batek koordinatu zuen okupazioa.Berlingo krisiarekin hasi zen tentsio garaia Estatu Batuek ideologia kapitalistarekin Alemaniako errepublika federala sortuz. Egoera horren aurrean, Sobietarrek Alemaniko errepublika demokratikoa sortu, blokeo ekonomiko bat eginez.1974 urtean Estatu Batuek eta Britania handiarrek beren indarrak batu, Lomdreseko biltzarrean, Alemaniko Errepublika federala sortu biltzarra kostituziogilerako deialdiarekin batera.Bigarren mundu gerra, Japoniarrek korea inbaditu zuten. 1948ko Faltako bileran korea babezteko batzordea erabakiak sortzeko. Japoniarrek porrot egin zuten eta ondoren sobierarrak eta estatu batuarrak korea bi zatitan banatu zuten 1949an txinan komunistek lortutako garaipena, tentsiak areagotu zuen. 1950en, sobietarrek ipar koreako armadak Hego korea inbaditu zuten NBEko segurtasun kontzeiluak, Estatu Batuei baimena eman Hego koreako gobernuaren alde egiteko. Estatu Batuarrek gorrota handia zioten komunistei, etsai nagusiak domino teoria. Gerraren lehen fasean, Ipar korea, ia hego alde osoa hartu bere baitan.Bigarren mundu gerra Japoniarrek indotxina okupatu zuten, bertan Ho Chi Minh lider zuen Vietminh mugumentdua, Vietnango errepublika aldarrikatuz iparraldean hegoa Farantziaren kontrolpean.Bigarren mundu gerratik Genevako ituna (1946-52) indotxinako lehen gerra, Frantziako eta Vietnango gerrillak borrokatu ziren, 1959an, Frantziak borroka galduz eta penintsula osoak independentzia lortuz. Komunistak buru ziren. 1954ko Genovako ituna Frantziaren interes ekomonikoa zaindu egin behar zirela erabaki zuen, penintsula hiru zatitan banatuz: Vietnan, laos eta kanbodia.1965ean gerra Laosera eta Kanbodiara sabaldu zen. Wasinhgton gerra militarki irabaztea ez zegoela konturatu zen, hauen aurkako mugimenduak izugarriak bait ziren. 1968an as geroztik estrategial aldatu zituzten: aire bonbardaketak areagotu…1973ko Vietnami buruzko Parizko biltzarrean Estatu BAtuarrek galerak onartu eta 78eko Apirilean, Vietnandarrak saiogonen sartu ziren. Ondorio lez 1985ean milkhaiko Gorbatxov Sobietar batasuneko presidente izendatu zuten. Estatu batuekiko elkarrizketa politika sustatu zuen. Sobietar Batasunak hirugarren mundua utsi zuen eta 1989an, armada atera zuen Afganistandik goi bilera baten bidez, Txinarekiko harremanak normalizatu zituzten.

ARGAZKI IRUZKIÑA!

 *Identifikazioa:

 Gaiaren zehaztazuna:Argazki honrtan, Versallesko ituna adostasunez berresteko asmotan bildu ziren.

Pertsonaiak: Argazki honetako protagonistak Alemania, Belgika eta Frantzia izan ziren. Data: 1925eko abenduaren 5etik 16ra ,Locarnoko konferntzia bildu zen.  *Azterketa : 

Plano azterketa: Argazki honetan herrialde desberdiñeko kideak  mahi baten daude elkar negoziatzen.

pertsonaiak: lehen esan bezala argazkiko pertsonai nagusiak, herrialde desberdiñetako kideak daude negoziatzen versallesko  ituna adostasunez berresteko asmotan. Ikur nagusia: ez dago ikur garrantzitsurik 

*Iruzkina:1925 eko abenduaren 5tik 16ra, locarnoko ituna koferntzia bildu zen, locarnoko itunean Alemaniak,Belgikak eta Frantziak konpromisoa hartu zuten versallesko itunak zehazteko lurralde satatu-quo-a zeritzona betetzeko. Alemaniak, Renaniatik militarrak erretiratzeko.Locarnoko itunak ez zuen lortu Alemaniak eta Poloniako eta Txekoslolakiako mugak errespetatzea;bai Alemaniak muga horiek aldatzeko indarra erabiltzeari uko egitea.Bestalde, Frantziak berme itunak siñatu zituen Poloniarekin eta Txekoslovakiarekin.Locarnoko ituna baliozko izan zedin beharrezko zen ekonomia egonkortzea,potentzien arteko elkarlana errazteko.Ondorio lez, liskarrak pizteko arrazoi  bat Hitlerrek boterea lortzea izan zen, eta nazionalsozialismoaren euskarrietako bat versaillesko ituna ez onartzea izan zen. Nazionalismo alemana,bi helburu oinarri zituen:Alemania handia eraikitzea eta bizi esapazioa lortzea,pangermanismoak aleman guztiak espazio berean biltzea aladarrikatzen zuen. Gerrako kalteak ordaintzeari utzi zioten ,nahitaezko soldadutza berriro indarrean jarri zuten.

Kokapena: mapa hau Bigarren Mundu Gerraren aurretik kokatzen da eta bereziki bere kokapena Alemanian kokatzen da eta beste Europako herrialde ugari ere arturik.

Nazien alderdiak nazionalismo alemana sustatu zuen, bi helburu edukirik: Alemania Handia eraikitzea eta bizitzeko espazioa lortzea.

XIX. mende amaierako pangermanismoak aleman guztiak espazio berean biltzea aldarrikatzen zuen.

 Versaillesko Itunak, alemanen lurraldeak zeharo zatikatu zituen.

Hitlerren gobernuak ez zituen onartu 1918an Alemaniari ezarri zitzaizkion baldintzat, eta gerrako kalteak ordaintzeari utzi zioten.

1933ko urrian, Alemaniak Nazioen Elkartea utzi zuen.

1935ean, Sarre eskualdea berriz ere Reicheko lurralde egin zuten.

1936an Renania bermilitarizatu zuten, nahiz eta Versallesco Ituneko beste klausula bat hautsi zutela jakin.

Alemaniako ekonomiaren oinarria arma ekoizpena zen, eta horrek segurtasuna ematen zien aldarrikapena egiteko orduan.

 Estatua nazifikatuta zegoen zeharo, armadako general prusiar zaharren ordez general naziak jarri baitzituzten agintari.

 1938ko otsaileam Hitlerrek armadako komandante nagusi izendatu zuen bere burua.

 Alemaniak bere burua aske ikusi zuen hedapenari ekiteko.

1938ko martxoan, armada alemana Austrian sartu zen eta Reicheko lurralde izendatu zuen: Anschluss.

Bi herrialdeak bateratu egin zirela esan daiteke, austriar asko bateratzearen aldekoak ziren eta. Gainerako herrialdeek ez zuten ezer egin bateratzea galarazteko.

Alemanak Txekoslovakian sartu ziren. Sudete txekiarretan hiru milioitik gora aleman bizi zirenez, agintari alemanek eskualde horrek Reichean egon behar zuela aldarrikatu zuten.

Alemaniak nahi zuena lortu zuen:1938an Munich-eko Konferentzian  Frantziak eta Britania Handiak Reichak Sudeteak barne artesa onartu zuten. Alemanek, dena den, 1939ko martxoan berriz eraso zioten Txekoslovakiari eta bitan zatikatu zuten.

Alde txekiarra Bohemiako eta Moraviako protektoratu aleman izendatu zuten, eta Eslovakia, berriz, Berlinen mendeko estatu izendatu zuten, baina nolabaiteko independetzia lortu zuen.

Gerra honen ondorioz Bigarren Mundu gerra sortu zen.

1941-ean, Japonek Pearl Harborri ezusteko atakea egin zion. Biagrren Munu gerra zen. Pearl Harborrren (Hawai) soldaduak zeuden eta beraiei zuzenduta joan zen atakea. Hegazkin bidezko atakea izan zen eta kalte larri izugarriak eragin zituen. Estatu Batuek gerra sartu ziren. Gerra Iroshima eta Nagasaki hirietan, Estatu Batuek  jaurtiriko bonba atomikoarekin bukatu zen

Testu Iruzkina

  20ko hamarkada Zoriontsua Estatu Batuetan baino ez zen gauzatu, bertan hasi zen hedatzen kontsumoaren gizartea.Salmenta ikaragarriek eta barne kredituaren kontrolpeko gorakadek oinarriak ezarri zuen industria eta nekazaritza hazteko. Hazkundean lagundu zaten sektoreak eraikuntza. Automobil industria eta elektrizitatea izan ziren. Alderantzizko joera nagusitu zen. Kreditua neurrigabe hasi zen barruko eskaera handitzeko. Eta horrek burtsako esiekulazioa gehitu zen. Lehen inbertzio produktuetara bideratzen zen dirua burtsara bideratzen hasi zen.20ko hamarkadaren amaieran, ekonomiaren oinarri nagusia espekulazioa zen; hortik eta, azkeneanm, egoera jasanezina bihurtu zen arte.1929ko urri beltzean, burtsak hondoa jo zuen. Crack-aren ondoriozm Estatu Batuek depresio ekonomiko larrian bizi izan zuten.1926tik 1929ra burtsaren gorakadaren eta egiazko jarduera ekonomikoaren arteko desfasea gero eta nabarmenago zen, eta azkenean hondamendia iritsi zen.Inbertio produktiboetarako erabiltzen zen dirua kredituetarako erabiltzen hasi zen, ustekabean, 1929eko urritik aurreta, horako joera hartu zuen New Yorkeko burtsak.Burtsaren hondamendiaren leen ondorioa finantza sistemak zatikatzea izan zen.Bestalde, merkantzia stockak pilatu egin ziren eta, horren ondorioz, prezioak merkatu ziren.Estatu Batuek kapitala aberriratu zutenean lur jota hutzi zituzten Alemaniako eta Austriaco bankuak.Europatik Estatu Batuetara egiten ziren esportazioak ere asko gutxitu ziren. Europan prezioak merkatzen hasi ziren. Langabezia gizarte osoan zabaldu zen.

Welcome to WordPress.com. This is your first post. Edit or delete it and start blogging!